Mối đe dọa mới đối với tầng ôzôn

11:23' AM - Thứ sáu, 04/05/2018

Sự phá hủy tầng ôzôn trên Trái Đất là một hiện tượng đã được biết rõ. Nhờ thành công của Nghị định thư Montreal, vấn đề này xem như đã được giải quyết. Nhưng nay một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế đã phát hiện một mối nguy hiểm bất ngờ và ngày càng tăng đối với tầng ôzôn - tấm chắn bảo vệ Trái Đất trước bức xạ UV của Mặt Trời. Mối nguy hiểm mới này phát sinh từ những chất mà trước đây Nghị định thư Montreal không nói đến.

Trong khuôn khổ Nghị định thư Montreal ra đời cách đây 30 năm, các nước trên thế giới đã đồng ý sẽ loại bỏ dần các hóa chất phá hoại tầng ôzôn. Nhờ đó, tầng ôzôn đã bắt đầu quá trình hồi phục chậm, giúp giảm tác động lên sức khỏe con người trước sự phơi nhiễm ngày càng tăng đối với bức xạ UV có hại trong ánh nắng Mặt Trời. Nhưng gần đây, phát thải gia tăng của các hóa chất phá hủy tầng ôzôn mà chưa được kiểm soát theo Nghị định thư Montreal lại đang đe dọa quá trình hồi phục này.

Trước đây, các chất như vậy không được coi là có hại cho tầng ôzôn, vì nhìn chung người ta cho rằng chúng có tuổi thọ quá ngắn nên không thể đến được tầng bình lưu với hàm lượng lớn. Nay một nghiên cứu mới do Trung tâm Khoa học khí quyển quốc gia (Anh) và Đại học Tổng hợp East Anglia thực hiện đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về lượng phát thải tăng nhanh ở Đông á của một số hóa chất có tuổi thọ rất ngắn. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các chất này có thể phát tán đến tầng bình lưu và phá hoại tầng ôzôn.

Phát thải của các chất có khả năng phá hủy tầng ôzôn ở những nơi như Trung Quốc là đặc biệt có hại vì không khí lạnh từ Đông á có thể nhanh chóng đưa khí thải công nghiệp đến các vùng xích đạo. Theo các nhà nghiên cứu, đây chính là nơi không khí có khả năng rất lớn sẽ được cuốn lên đến tầng bình lưu. Điều đó có nghĩa là các hóa chất có thể đến được tầng bình lưu trước khi chúng tự phân hủy, do đó sẽ gây hại cho tầng ôzôn.

Các hóa chất diclometan và dicloetan

Một trong những mối đe dọa mới đối với tầng ôzôn là diclometan - hóa chất được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như tẩy sơn, khử mỡ, chiết xuất hương liệu, sản xuất bọt polyuretan, sản xuất dược phẩm....

Hàm lượng chất này trong khí quyển Trái Đất đã giảm trong các thập niên 1990 và 2000, nhưng trong thập niên qua lại tăng khoảng 60%. Đây vẫn còn là điều bí ẩn đối với cộng đồng khoa học, nhiều nhà khoa học đang cố gắng tìm ra nguyên nhân của sự gia tăng bất ngờ này.

Các nhà khoa học tại Đại học Tổng hợp East Anglia cho rằng, phát thải diclometan mới có thể đến từ các nước đang phát triển với quá trình công nghiệp hóa đang gia tăng nhanh chóng. Họ ước tính, Trung Quốc có thể chiếm khoảng 50-60% phát thải diclometan toàn cầu hiện nay, trong khi đó các nước châu á khác như ấn Độ cũng đóng vai trò rất lớn.

Các nhà khoa học đã lấy mẫu không khí gần mặt đất tại Malaysia và Đài Loan cũng như khu vực Biển Đông trong thời gian 2012-2014 và đưa về Anh phân tích. Họ theo dõi khoảng 50 hóa chất phá hoại tầng ôzôn, hàm lượng một số chất trong số này hiện đang giảm nhờ tác động trực tiếp của Nghị định thư Montreal.

Trong những mẫu thu được, các nhà khoa học đã tìm thấy những lượng lớn diclometan cũng như 1,2-dicloetan, một hóa chất cũng có khả năng phá hoại tầng ôzôn và đang được sử dụng để sản xuất PVC. Trung Quốc là nước sản xuất PVC lớn nhất thế giới, sản lượng PVC tại đây đã tăng mạnh trong vài thập niên qua. Nhưng sự gia tăng của phát thải dicloetan là một điều bất ngờ, vì hợp chất này vừa là một loại hàng hóa có giá trị vừa là hóa chất có độc tính cao, vì vậy các nhà sản xuất lẽ ra phải thu giữ và ngăn không cho nó thất thoát vào khí quyển.

Những dữ liệu thu thập được từ máy bay chở khách bay qua vùng Đông Nam á cho thấy các hóa chất nói trên không chỉ có mặt trong lớp không khí gần mặt đất mà các nhà khoa học còn phát hiện thấy hàm lượng lớn những chất này ở độ cao 12 km trên vùng xích đạo, cách xa nguồn phát tán của chúng nhiều nghìn km, và trong những khu vực mà người ta biết rằng không khí sẽ được đưa lên tầng bình lưu.

Nếu những hóa chất như trên có thể đến được tầng ôzôn với lượng lớn, chúng có thể gây hại tầng ôzôn. Đây là lỗ hổng mà Nghị định thư Montreal cần phải đề cập trong thời gian tới, đặc biệt là khi hàm lượng của những chất đó vẫn đang tiếp tục tăng.

LH

Theo ScienceDaily, 12/2017

Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,