Tin thị trường và sản phẩm

Mỏ apatit tại Canada nhắm tới chuỗi cung ứng pin xe điện, không chỉ phục vụ phân bón

03:28 CH @ Thứ Ba - 10 tháng 11, 2026

Một dự án khai thác apatit tại Quebec (Canada) đang thu hút chú ý vì hướng đi khác biệt: thay vì chỉ nhắm tới thị trường phân bón truyền thống, quặng apatit khai thác được định hướng trở thành nguyên liệu đầu vào cho axit phosphoric cấp pin - phục vụ sản xuất cathode pin lithium sắt phosphate (LFP) cho xe điện.

Kết quả thăm dò mới: trữ lượng tăng gấp bốn lần

Công ty First Phosphate (Canada) vừa công bố cập nhật tài nguyên khoáng sản tại dự án Bégin-Lamarche, thuộc vùng Saguenay-Lac-Saint-Jean (Quebec), dựa trên chương trình khoan thăm dò 68.345 mét qua 276 lỗ khoan thực hiện trong giai đoạn 2025-2026. Kết quả cho thấy tài nguyên suy đoán (inferred) đạt 89,5 triệu tấn quặng với hàm lượng trung bình 6,16% P2O5, thân quặng vẫn còn mở rộng theo chiều sâu. Thử nghiệm luyện kim cho thấy quặng có thể được làm giàu lên tinh quặng apatit đạt nồng độ 40,4% P2O5 với tỷ lệ thu hồi trong quy trình chế biến lên tới 88%.

Theo hãng tin khai khoáng MINING.COM, kết quả cập nhật này đã mở rộng quy mô tài nguyên của dự án lên gấp bốn lần so với ước tính trước đó, củng cố kế hoạch của công ty nhằm xây dựng chuỗi cung ứng tích hợp theo chiều dọc tại Quebec để sản xuất vật liệu pin LFP. Về mặt địa chất, thân quặng phosphate tại đây gắn liền với các thể xâm nhập oxide-apatite peridotite nằm trong tổ hợp đá anorthosite Lac-Saint-Jean - được mô tả là tổ hợp đá anorthosite chứa phosphate lớn nhất thế giới. Một nghiên cứu khoa học bình duyệt công bố năm 2026 cũng ghi nhận một phần mỏ có hàm lượng khoáng fluorapatit đặc biệt cao, liên hệ với lịch sử kết tinh của magma mẹ, đồng thời xác định toàn bộ vùng địa chất Grenville rộng lớn hơn cũng có tiềm năng chứa thêm các mỏ phosphate chất lượng cao khác.

Vì sao apatit gốc mácma phù hợp hơn cho pin

Theo phân tích của Discovery Alert, khác biệt cốt lõi giữa nguồn apatit này với đa số mỏ phosphate trầm tích (sedimentary) truyền thống - vốn là nguồn cung chính cho ngành phân bón toàn cầu - nằm ở nguồn gốc hình thành. Apatit gốc mácma (igneous) hình thành qua quá trình kết tinh trực tiếp từ đá nóng chảy khi nguội dần, thay vì tích tụ trầm tích qua hàng triệu năm dưới đáy biển. Quá trình hình thành khác biệt này tạo ra hồ sơ tạp chất khác biệt - mức độ nhiễm tạp chất nền của apatit gốc mácma thường thấp hơn.

Sự khác biệt này có ý nghĩa thương mại quan trọng vì chuỗi cung ứng vật liệu tiền chất cho pin đòi hỏi ngưỡng độ tinh khiết rất khắt khe: các nhà sản xuất cathode LFP ở khâu hạ nguồn vận hành với dung sai rất chặt đối với tạp chất có thể làm suy giảm hiệu năng điện hóa, và chi phí tinh chế tăng theo tỷ lệ thuận với mức độ nhiễm tạp chất trong nguyên liệu đầu vào. Vì vậy, axit phosphoric cấp pin chiết xuất từ nguồn đá mácma được các nhà sản xuất pin LFP đánh giá có hồ sơ độ tinh khiết vượt trội so với nguyên liệu phosphate trầm tích thông thường - đây chính là logic thương mại cốt lõi đằng sau định hướng phát triển của dự án Bégin-Lamarche.

Chính sách hỗ trợ từ chính phủ liên bang và tỉnh bang

Dự án nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ cả chính quyền liên bang Canada lẫn tỉnh bang Quebec. Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Canada (NRCan) đã ký thỏa thuận tài trợ không hoàn lại lên tới 16,7 triệu USD để đẩy nhanh phát triển các thông số kỹ thuật và công nghệ - bao gồm cả dây chuyền chế biến và thiết bị - nhằm xác nhận khả năng sản xuất tinh quặng phosphate đạt yêu cầu chất lượng của thị trường pin LFP. Khoản tài trợ nhắm tới mục tiêu củng cố vị thế chiến lược của Canada trong chuỗi giá trị pin LFP, phát triển năng lực trong nước để chế biến apatit thành axit phosphoric độ tinh khiết cao, đồng thời giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài. Dự án ước tính sẽ tạo ra khoảng 277 việc làm kỹ năng cao.

Về phía tỉnh bang, Quebec đã xác định khoáng sản chiến lược và thiết yếu là ưu tiên trong chính sách công nghiệp. Đến tháng 7/2026, dự án Bégin-Lamarche được chọn để nhận hỗ trợ theo sáng kiến Filon của tỉnh bang - cơ chế giúp điều phối giữa các dự án khai khoáng chiến lược với cơ quan phụ trách cấp phép và phê duyệt. Theo Rockstone News, tình trạng Filon không đồng nghĩa với việc đảm bảo cấp phép hay thay thế các quy trình rà soát môi trường và pháp lý thông thường, nhưng cho thấy Quebec xem đây là dự án có ý nghĩa chiến lược và sẵn sàng hỗ trợ lộ trình phát triển của dự án.

Bối cảnh: apatit chính thức được xem là khoáng sản chiến lược

Apatit (khoáng vật chứa phosphor, phosphate) hiện nằm trong danh sách khoáng sản thiết yếu của Quebec, Canada, Mỹ và Liên minh châu Âu. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh pin LFP đã chiếm hơn một nửa tổng sản lượng pin xe điện toàn cầu, theo dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhờ chi phí thấp hơn và ít phụ thuộc vào nickel, coban so với các công nghệ pin khác - dù đổi lại có mật độ năng lượng thấp hơn pin lithium-ion truyền thống. Công ty cũng từng lên kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất sắt phosphate công suất 10.000 tấn/năm gần Saguenay, dù cơ sở này đến nay vẫn chưa được xây dựng; công ty cũng đã ký thỏa thuận với cảng Saguenay cho một nhà máy axit phosphoric dự kiến, đóng vai trò đầu vào thượng nguồn cho sản xuất sắt phosphate.

Bảo Hiền tổng hợp