Giải Búa Liềm Vàng

Năm 2023 là năm thứ ba triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng. Trong nhiệm kỳ đại hội này, Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng đề ra 6 nhiệm vụ trọng tâm trong đó nhiệm vụ trọng tâm đầu tiên là về xây dựng chỉnh đốn Đảng: “ Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng chỉnh đốn Đảng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hệ thống chính trị toàn diện trong sạch vững mạnh. Đổi mới phương thức lãnh đạo cầm quyền của Đảng, xây dựng tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn hoạt động hiệu lực hiệu quả. Tiếp tục đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, “lợi ích nhóm” những biểu hiện “tự diễn biến”,  “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Xây dựng đội ngũ Đảng viên và cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất năng lực uy tín ngang tầm nhiệm vụ. Củng cố niềm tin sự gắn bó của nhân dân với Đảng Nhà nước chế độ xã hội chủ nghĩa”. Năm 2023 cũng là năm toàn hệ thống chính trị tích cực triển khai thực hiện đồng bộ nhiều nghị quyết, kết luận của Đảng, nhất là các nghị quyết Hội nghị Trung ương khóa XIII, đó là nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành trung ương lần thứ 6 (khóa XIII) về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng (Nghị quyết số 28-NQ/TW, ngày 17-11-2022); Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 5 khóa XIII về việc tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao (Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 16-06-2022); Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 6 khóa XIII về việc tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 17-11-2022); Kết luận số 21-KL/TW, ngày 25-10-2021 của Hội nghị Trung ương 4 (khóa XIII) về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị kiên quyết ngăn chặn đẩy lùi xử lý nghiêm cán bộ Đảng viên suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 16-06-2022 của Hội nghị Trung ương 5 (khóa XIII) về tăng cường củng cố xây dựng tổ chức cơ sở Đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ Đảng viên trong giai đoạn mới. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh việc học tập làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; phát huy giá trị văn hóa sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, hội nhập quốc tế; khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh hạnh phúc.

Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện đã trải qua hơn 90 năm phấn đấu, xây dựng và trưởng thành. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn chú trọng việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; công tác xây dựng Đảng về đạo đức; luôn quan tâm chăm lo giáo dục, rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Nhờ đó, đa số cán bộ, đảng viên có quan điểm, lập trường tư tưởng vững vàng, giữ gìn phẩm chất đạo đức, vai trò tiên phong, gương mẫu trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ, động viên, khích lệ nhân dân vượt qua khó khăn, thách thức, đưa công cuộc đổi mới ở nước ta đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử. Thành tựu sau 35 năm đổi mới là thành quả của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong đó có sự đóng góp của đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Tuy nhiên, công tác xây dựng Đảng về đạo đức vẫn còn có những hạn chế,  Đại hội XII của Đảng nhận định: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi; có mặt, có bộ phận còn diễn biến phức tạp hơn; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêm trọng, tập trung vào số đảng viên có chức vụ trong bộ máy nhà nước” 

1. Đến Đại hội XIII của Đảng đã chỉ rõ: “Việc tu dưỡng rèn luyện đạo đức, lối sống của một số cán bộ đảng viên chưa thường xuyên, nền nếp, vẫn còn tình trạng nói không đi đôi với làm; không tuân thủ nguyên tắc của Đảng, quan liêu tham nhũng, lãng phí, cá nhân chủ nghĩa, cơ hội thực dụng, bè phái gây mất đoàn kết nội bộ…Việc đấu tranh với các biểu hiện lệch lạc về đạo đức lối sống chưa mạnh mẽ. Tự phê bình và phê bình ở không ít nơi còn hình thức; tình trạng nể nang, né tránh, ngại va chạm còn diễn ra ở nhiều nơi; một bộ phận cán bộ, đảng viên thiếu tự giác nhận khuyết điểm. Việc giám sát của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối với việc tu dưỡng rèn luyện đạo đức, lối sống của cán bộ đảng viên chưa thường xuyên, hiệu quả thấp”

2. Những hạn chế, khuyết điểm của cán bộ, đảng viên nêu trên đã làm giảm sút vai trò lãnh đạo của Đảng; làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, là một nguy cơ trực tiếp đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế  độ.

Trong thực hiện công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, Đảng ta hết sức coi trọng vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát và phản biện xã hội, tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Trong thời gian qua, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã phát huy tốt vai trò để thực hiện giám sát, tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh.

Trong nhiệm kỳ XII, dưới sự lãnh đạo của Đảng MTTQ Việt Nam đã tổ chức 10 chương trình giám sát về các vấn đề, lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng đối với toàn xã hội; phản biện xã hội các văn bản quan trọng của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành. Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp trên địa bàn tỉnh đã tổ chức 721 cuộc giám sát, 784 cuộc phản biện xã hội; cấp huyện tổ chức 6.404 cuộc giám sát, 4.403 cuộc phản biện xã hội và cấp xã tổ chức 49.564 cuộc giám sát, 25.834 cuộc phản biện xã hội. MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội các cấp và nhân dân đã có 32.064 ý kiến góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

3. MTTQ Việt Nam các cấp ở địa phương đã tổ chức được hàng chục nghìn cuộc phản biện xã hội với nhiều dự thảo văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lợi ích của nhân dân như: Chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế, xã hội, ổn định đời sống và sản xuất cho dân sau tái định cư thủy điện… Nhiều ý kiến phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể các cấp được đánh giá cao, trở thành thông tin quan trọng, cần thiết giúp cho Đảng, Nhà nước, các cấp ủy, chính quyền các cấp trong lãnh đạo, quản lý, điều hành, cũng như góp phần vào công tác xây dựng Đảng.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được hoạt động của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội vẫn còn một số hạn chế. Đại hội XIII của Đảng đã nhận định “Vai trò giám sát, phản biện xã hội của MTTQ, các đoàn thể chính trị-xã hội và nhân dân ở một số nơi chưa thường xuyên, hiệu quả còn thấp, nhất là giám sát việc tu dưỡng rèn luyện đạo đức, lối sống của cán bộ đảng viên.

4. Việc phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội ở nhiều địa phương còn mang tính hình thức; còn biểu hiện nể nang, né tránh, ngại va chạm; kỹ năng, năng lực trình độ của cán bộ còn hạn chế; nhận thức của một số cán bộ Mặt trận về hoạt động giám sát chưa được đầy đủ. Hoạt động lấy ý kiến, huy động sự tham giám sát của nhân dân còn đơn điệu. Nhiều nơi, việc đặt hòm thư góp ý của cơ quan, đơn vị được tiến hành thường xuyên nhưng hiệu quả không cao. Do đó, nhiều hiện tượng tiêu cực không được phát hiện, ngăn ngừa kịp thời, đây là một thực tế cần tìm giải pháp khắc phục triệt để.

Bên cạnh đó ở một số nơi, MTTQ và các đoàn thể chưa làm tốt vai trò là chỗ dựa cho quần chúng nhân dân thực hiện phê bình, góp  ý và giám sát cán bộ, đảng viên. Đây cũng là nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng quần chúng nhân dân không tin tưởng vào tiếp nhận, xử lý ý kiến, kiến nghị của một số tổ chức đảng, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể dẫn đến khiếu kiện đông người, vượt cấp, kéo dài, nhất là lĩnh vực đất đai, đền bù giải phóng mặt bằng, thu hồi đất của dân. Những vấn đề này đều liên quan đến trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong hệ thống công quyền. Để giải quyết được vấn này và đem lại quyền, lợi ích chính đáng cho nhân thì rất cần đến vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp trong việc giám sát các cơ quan chức năng.

Trong thực tiễn chưa có quy định cụ thể, chưa có cơ chế để MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân giám sát việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của cán bộ, đảng viên theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng. MTTQ Việt Nam chưa có hướng dẫn cụ thể để phát huy vai trò của Ban công tác Mặt trận khu dân cư trong việc nhận xét, lấy ý kiến hằng năm và đột xuất đối với cán bộ, đảng viên có biểu hiện vi phạm về đạo đức, lối sống.

Khi phân tích về nguyên nhân dẫn đến sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI đã chỉ rõ: Một trong nguyên nhân cơ bản là “Vai trò giám sát của nhân dân thông qua MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội chưa được phát huy cao” . Do đó, việc phát huy hiệu quả vai trò giám sát của nhân dân trong thực thi chức trách, nhiệm vụ của cán bộ, đảng viên là giải pháp giữ vị trí quan trọng trong huy động sự tham gia của nhân dân vào phòng, chống suy thoái về đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên là cần thiết hiện nay để góp phần xây dụng Đảng trong sạch, vững mạnh./.