Tin tức

Bảo Hiền tổng hợp

Lốp xe đang được phát triển theo hướng giảm phụ thuộc vào nguyên liệu hóa thạch, hạn chế tác động đến môi trường và tích hợp dữ liệu phục vụ an toàn giao thông. Tuy nhiên, nhiều công nghệ mới vẫn ở giai đoạn trình diễn, trong khi các số liệu về hiệu năng chủ yếu do doanh nghiệp công bố.

Ngày 3/3, tạp chí Tire Technology International công bố các giải thưởng đổi mới sáng tạo ngành lốp năm 2026 tại Hannover, Đức. Những công nghệ được vinh danh cho thấy ngành lốp đang tìm cách thay đổi từ thành phần vật liệu, quy trình sản xuất đến khả năng tương tác với hệ thống an toàn trên xe.

Các giải thưởng do hội đồng chuyên gia bình chọn, không phải kết quả kiểm nghiệm độc lập. Một số công nghệ được giới thiệu dưới đây vẫn chưa có đủ dữ liệu để đánh giá hiệu quả thực tế.

Tìm chất thay thế hóa chất có thể gây độc cho cá

6PPD là chất chống lão hóa được sử dụng trong hầu hết lốp xe nhằm bảo vệ cao su khỏi quá trình xuống cấp. Tuy nhiên, chất này có thể chuyển hóa thành 6PPD-quinone, hợp chất gây độc cấp tính cho cá hồi coho.

Theo European Rubber Journal, ngày 27/8, Flexsys cho biết đã thu hẹp danh sách chất thay thế tiềm năng xuống còn hai phân tử. Cả hai nằm ngoài nhóm PPD và không tạo quinone trong quá trình sử dụng.
Các ứng viên đã đáp ứng tiêu chí thử nghiệm nội bộ trong phòng thí nghiệm, nhưng nhà phát triển chưa công bố số liệu cụ thể. Tác động của chúng đối với sinh vật thủy sinh đang được đánh giá cùng một cơ quan địa chất Mỹ, chưa có kết quả công khai. Thời điểm thương mại hóa và tình trạng cấp phép cũng chưa được xác định.

Việc tìm chất thay thế 6PPD là một hướng nghiên cứu đáng chú ý, nhưng hai ứng viên hiện mới vượt qua các bước đánh giá ban đầu. Danh hiệu giải pháp khả thi đầu tiên được nêu trong bản tin giải thưởng chưa đồng nghĩa với việc công nghệ đã được cơ quan quản lý xác nhận an toàn.

Lốp xe tải chứa 70% vật liệu tái chế và tái tạo

Một mẫu lốp thương mại dành cho xe thu gom rác đô thị được giới thiệu với tỷ lệ vật liệu tái chế và tái tạo lên tới 70%. Thành phần gồm cao su tổng hợp tuần hoàn, muội carbon tuần hoàn và cao su thiên nhiên.
Theo nhận xét của một thành viên ban giám khảo, đây có thể là một trong những mẫu lốp tải đầu tiên đạt tỷ lệ cao như vậy.

Tuy nhiên, con số 70% được tính theo phương pháp cân bằng khối lượng, sử dụng vật liệu có chứng nhận ISCC PLUS. Phương pháp này cho phép doanh nghiệp hạch toán lượng nguyên liệu tái chế hoặc tái tạo trong hệ thống sản xuất, nhưng không bảo đảm từng chiếc lốp chứa đúng tỷ lệ tương ứng về mặt vật lý.

Nhà phát triển chưa công bố số liệu về hiệu năng của sản phẩm. Hiện lốp được cung cấp theo đơn đặt hàng.

Sản xuất nguyên liệu lốp từ cồn sinh học

Dự án BioButterfly phát triển quy trình sản xuất butadiene từ bioethanol, thay thế nguồn nguyên liệu hóa thạch truyền thống. Đây là hướng tiếp cận nhằm giảm phụ thuộc vào nguyên liệu có nguồn gốc dầu mỏ trong chuỗi sản xuất cao su tổng hợp.

Theo European Rubber Journal, nhà máy trình diễn gần Bordeaux, Pháp, có công suất 20–30 tấn mỗi năm. Dự án đã nhận vốn đầu tư hơn 80 triệu euro sau hơn 10 năm nghiên cứu.

Butadiene là nguyên liệu quan trọng của ngành lốp, chiếm khoảng 40% lượng butadiene được sử dụng trên toàn cầu. Dù vậy, các nguồn hiện chưa nêu mức giảm phát thải CO₂ của quy trình mới hoặc thời điểm công nghệ có thể được triển khai ở quy mô công nghiệp.

Sợi gia cường giảm phát thải

Sợi para-aramid, vật liệu có độ bền cao được sử dụng để gia cường lốp, đang có thêm các lựa chọn theo hướng tuần hoàn. Hai biến thể mới gồm sợi tái chế từ phế liệu aramid phát sinh trước khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng và sợi sử dụng nguyên liệu sinh học theo phương pháp cân bằng khối lượng.

Theo nhà phát triển, phát thải CO₂ có thể giảm tối đa 7% so với sợi nguyên sinh và 25% so với mức trung bình ngành, dựa trên cơ sở dữ liệu GaBi.

Đây là mức giảm tối đa được công bố, không phải kết quả bảo đảm cho mọi điều kiện sản xuất. Dữ liệu về độ bền cơ học chưa được công bố; doanh nghiệp mới khẳng định vật liệu có tính năng tương đương sợi tiêu chuẩn.

Lốp trở thành nguồn dữ liệu cho hệ thống phanh

Một hướng phát triển khác là sử dụng thông tin từ lốp để hỗ trợ hệ thống phanh khẩn cấp tự động (AEB).

Trong dự án hợp tác với viện nghiên cứu ứng dụng của Hà Lan, nhóm phát triển kết hợp cảm biến với thuật toán trên đám mây để ước tính điều kiện tại vùng tiếp xúc giữa lốp và mặt đường. Dữ liệu này được đưa vào hệ thống điều khiển nhằm dự đoán quãng đường phanh trên mặt đường khô, ướt hoặc trơn.

Theo European Rubber Journal ngày 9/1/2025, công nghệ cho thấy tiềm năng giảm mức độ va chạm ở tốc độ lên tới 80 km/h. Tuy nhiên, nguồn tin chưa cung cấp số liệu về mức rút ngắn quãng đường phanh hoặc phương pháp thử nghiệm.

Do đó, khả năng cải thiện an toàn hiện mới được mô tả ở mức tiềm năng, chưa có dữ liệu định lượng để xác định hiệu quả thực tế.

Giảm nước trong sản xuất lốp

Ở khâu sản xuất, một dây chuyền cán luyện dạng mô-đun được vinh danh nhờ thiết kế có thể lắp đặt thành các cụm riêng biệt để phục vụ sản xuất lốp thế hệ mới.

Một nhà sản xuất cũng cho biết lượng nước lấy vào trên mỗi tấn sản phẩm đã giảm hơn 10% tại tất cả nhà máy trong giai đoạn 2020–2025. Tuy nhiên, thông tin về dây chuyền và mức tiết kiệm nước hiện mới dựa trên bản tin giải thưởng cùng phát biểu của doanh nghiệp, chưa có nguồn độc lập để đối chiếu.

Lốp xe con tối ưu điện trở lăn

Một mẫu lốp xe con được giới thiệu đạt hạng A ở cả ba tiêu chí trên nhãn lốp EU gồm điện trở lăn, độ bám đường ướt và tiếng ồn bên ngoài ở 80% kích cỡ sản phẩm. Nhà sản xuất đồng thời cho biết lốp có tuổi thọ dài hơn.

Theo thông tin của hãng, thiết kế sử dụng hợp chất chứa silica, thân lốp và các lớp đai mảnh nhằm giảm điện trở lăn. Đây là một trong những hướng cải tiến giúp lốp giảm lực cản khi chuyển động.

Nhà sản xuất cũng công bố mức rút ngắn quãng đường phanh lên tới 8%, dựa trên thử nghiệm do hãng đặt hàng với một cỡ lốp và một số mẫu xe. Chưa có dữ liệu độc lập xác nhận mức cải thiện này trên nhiều điều kiện sử dụng.

Bản tin giải thưởng đề cập khả năng giảm phát sinh hạt, nhưng trang giới thiệu sản phẩm của hãng chưa đưa ra cam kết cụ thể về lượng hạt phát thải.

Bánh xe không hơi hướng tới Mặt Trăng

Ở lĩnh vực ý tưởng, một mẫu bánh xe không hơi dành cho phương tiện di chuyển trên địa hình Mặt Trăng được trao giải. Dự án có liên quan đến một nhóm tham gia chương trình Artemis của NASA.

Nhà phát triển cho biết bánh xe được thiết kế để hoạt động trong dải nhiệt độ từ âm 240 đến 100 độ C, chống thủng và có tuổi thọ thiết kế lên tới 10 năm di chuyển.

Tuy nhiên, thông tin công khai chưa kèm dữ liệu thử nghiệm, mô tả chi tiết cấu trúc bánh xe hoặc xác nhận NASA đã lựa chọn đề xuất này. Vì vậy, khả năng ứng dụng thực tế vẫn cần được kiểm chứng.
Nghiên cứu vật liệu làm rõ cơ chế của cao su

Giải thưởng dành cho nhà khoa học trẻ được trao cho nghiên cứu về ảnh hưởng của chất hoạt hóa, hay chất liên kết, muội carbon đến tính chất đàn hồi nhớt động lực học của cao su.

Nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp lưu biến dao động và phân tích cơ nhiệt động học trên hợp chất cao su mặt lốp mô hình, trước và sau quá trình lưu hóa.

Kết quả cho thấy trước lưu hóa, mức độ phân tán muội carbon có vai trò quyết định đối với tính chất vật liệu. Sau khi lưu hóa ở 160 độ C trong 20 phút, chất hoạt hóa chứa lưu huỳnh làm hiệu ứng Payne tăng lên. Nhóm tác giả cho rằng hiện tượng này có thể bắt nguồn từ sự kết tụ của muội carbon trong quá trình lưu hóa.

Tuy nhiên, bản tóm tắt nghiên cứu hiện chỉ tiếp cận được một phần, nên chưa đủ thông tin để đánh giá toàn bộ kết luận.

Công nghệ mới vẫn cần thêm dữ liệu kiểm chứng

Các công nghệ được vinh danh cho thấy đổi mới ngành lốp không chỉ tập trung vào độ bền hay khả năng vận hành, mà còn mở rộng sang vật liệu tuần hoàn, giảm tác động môi trường và tích hợp dữ liệu với hệ thống an toàn của phương tiện.

Dù vậy, cần phân biệt giữa kết quả đã đo được và mục tiêu phát triển. Tỷ lệ vật liệu tái chế theo phương pháp cân bằng khối lượng không đồng nghĩa với tỷ lệ vật liệu hiện diện trong từng sản phẩm. Các tuyên bố về giảm phát thải, tăng độ bền hay cải thiện hiệu quả phanh cũng cần được xem xét cùng phương pháp thử và dữ liệu đối chứng.

Với các công nghệ như chất thay thế 6PPD, hệ thống hỗ trợ phanh và bánh xe Mặt Trăng, những thông tin hiện có chưa đủ để xác định thời điểm thương mại hóa hoặc mức độ hiệu quả trong điều kiện thực tế. Giải thưởng đổi mới là dấu hiệu cho thấy hướng phát triển đáng chú ý của ngành, nhưng chưa thay thế được quá trình kiểm nghiệm độc lập.