Tin thị trường và sản phẩm

Biến động địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và chi phí nguyên liệu leo thang đang đẩy mặt bằng giá phân bón tại Việt Nam tăng mạnh trong năm 2026. Dù nguồn cung vẫn được bảo đảm nhờ năng lực sản xuất trong nước, áp lực chi phí đang tạo thêm gánh nặng cho hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Thị trường thế giới bước vào chu kỳ giá cao

Từ tháng 5 đến đầu tháng 6/2026, thị trường phân bón toàn cầu tiếp tục biến động mạnh dưới tác động của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và các rủi ro đối với chuỗi cung ứng quốc tế.

Một trong những điểm nóng được quan tâm nhất là eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược trung chuyển khoảng 20-25% năng lượng toàn cầu và 25-30% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới. Những gián đoạn tại khu vực này đã khiến chi phí vận tải tăng cao, đồng thời ảnh hưởng tới nguồn cung khí tự nhiên, nguyên liệu đầu vào quan trọng của ngành sản xuất phân bón.

Trung Đông hiện chiếm khoảng 35-40% lượng urê xuất khẩu toàn cầu. Do đó, bất kỳ biến động nào tại khu vực này cũng nhanh chóng tác động đến thị trường phân bón thế giới. Nhiều nhà máy sản xuất đã phải điều chỉnh hoặc cắt giảm công suất do chi phí nguyên liệu và logistics tăng mạnh.

Bên cạnh đó, giá khí tự nhiên tiếp tục leo thang, kéo theo chi phí sản xuất amoniac và các dòng phân đạm tăng lên. Giá lưu huỳnh, nguyên liệu quan trọng trong sản xuất DAP và nhiều loại phân bón hóa học khác, cũng tăng từ 2 đến 2,5 lần so với trước.

Sự kết hợp giữa nguồn cung bị thu hẹp và chi phí sản xuất gia tăng đã đẩy giá phân bón thế giới lên mặt bằng mới. Trong tháng 5/2026, giá urê quốc tế tăng bình quân khoảng 50%. Tại Hoa Kỳ, giá urê tăng 45% so với cùng kỳ năm trước; Anhydrous tăng 37%; UAN28 tăng 29%; DAP và MAP tăng khoảng 15%.

Xu hướng bảo hộ thương mại và tăng cường dự trữ chiến lược cũng góp phần làm gia tăng áp lực lên thị trường. Nhiều quốc gia đẩy mạnh tích trữ vật tư nông nghiệp nhằm bảo đảm an ninh lương thực trước các nguy cơ từ xung đột và biến đổi khí hậu.

Trong nước nguồn cung ổn định nhưng giá bán tăng mạnh

Dù chịu tác động từ thị trường thế giới, nguồn cung phân bón trong nước vẫn được đánh giá là cơ bản ổn định nhờ năng lực sản xuất tương đối dồi dào.

Mỗi năm, Việt Nam tiêu thụ khoảng 9-10,5 triệu tấn phân bón vô cơ và 3-5 triệu tấn phân bón hữu cơ. Riêng nhu cầu phân đạm urê đạt khoảng 1,8 triệu tấn/năm, trong khi công suất sản xuất trong nước đạt khoảng 2,6 triệu tấn từ bốn nhà máy lớn.

Tuy nhiên, ngành phân bón vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Việt Nam hiện phải nhập khẩu toàn bộ nhu cầu kali, đồng thời phụ thuộc vào nguồn cung amoniac, lưu huỳnh và nhiều nguyên liệu đầu vào khác. Điều này khiến giá phân bón trong nước chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động của thị trường quốc tế.

Diễn biến tiêu thụ trong nước cũng mang tính thời vụ rõ nét. Giai đoạn đầu năm thường là chính vụ sản xuất nên nhu cầu tăng cao, lượng tồn kho tại nhiều doanh nghiệp ở mức thấp. Ngược lại, từ tháng 6 đến tháng 11, nhu cầu giảm mạnh khi bước vào giai đoạn thấp vụ.

Từ tháng 3/2026, giá nhiều chủng loại phân bón trong nước đã tăng khoảng 40-50% so với đầu năm. Phân đạm phốt phát amôn (DAP) là mặt hàng ghi nhận mức tăng mạnh nhất khi giá DAP Hàn Quốc lên khoảng 1,13 triệu đồng/bao, trong khi DAP Trung Quốc tăng khoảng 11% so với cùng kỳ. Giá urê Phú Mỹ đạt khoảng 553.100 đồng/bao. Các dòng NPK cũng tăng từ vài nghìn đồng đến khoảng 50.000 đồng mỗi bao tùy chủng loại.

Giá phân bón tăng trong bối cảnh nhiều mặt hàng nông sản chưa tăng tương ứng đã làm gia tăng áp lực chi phí đối với người sản xuất. Tại một số địa phương, nông dân buộc phải điều chỉnh kế hoạch canh tác, giảm lượng phân bón sử dụng hoặc cân nhắc thu hẹp diện tích gieo trồng để giảm rủi ro.

Trước áp lực giá cả, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tăng công suất sản xuất nhằm bảo đảm nguồn cung cho thị trường. Một số nhà máy DAP vận hành vượt công suất thiết kế, nâng sản lượng từ khoảng 60.000 tấn lên hơn 100.000 tấn trong quý I/2026. Các doanh nghiệp sản xuất phân lân và NPK cũng điều tiết giá bán với mức tăng thấp hơn tốc độ tăng của nguyên liệu đầu vào nhằm chia sẻ khó khăn với nông dân.

Mặc dù, thị trường phân bón trong nước năm 2026 chưa đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhờ năng lực sản xuất nội địa cơ bản đáp ứng nhu cầu, song việc giá phân bón thế giới neo ở mức cao cùng chi phí nhập khẩu nguyên liệu đầu vào liên tục gia tăng đang tạo áp lực lớn lên mặt bằng giá trong nước, làm tăng chi phí sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến hiệu quả canh tác của người dân và kìm hãm sức tiêu thụ của thị trường trong thời gian tới.