Tin thị trường và sản phẩm

Bảo Hiền tổng hợp

Trái ngược với tín hiệu hạ nhiệt ở thị trường urê (đạm) nhờ Trung Quốc nới lỏng xuất khẩu, thị trường lưu huỳnh - nguyên liệu thiết yếu để sản xuất axit sulfuric và phân lân - lại đang trải qua giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong gần hai thập kỷ, buộc nhiều nhà sản xuất phân bón lớn phải cắt giảm hoặc tạm dừng sản xuất.

Giá tăng hơn 1.000%, vượt xa mọi kỷ lục trong lịch sử ngành

Theo ông Ben Pratt, Phó Chủ tịch phụ trách Đối ngoại của Mosaic Company - một trong những nhà sản xuất phân lân lớn nhất thế giới, giá lưu huỳnh hiện đã vượt xa bất kỳ mức nào ông từng chứng kiến trong 15 năm làm việc tại công ty. Trong suốt giai đoạn đó, giá lưu huỳnh thường dao động trong khoảng 100-300 USD/tấn; nhưng hiện tại, do tác động cộng hưởng từ việc đóng cửa eo biển Hormuz và các xung đột địa chính trị khác, giá đã vượt ngưỡng 1.000 USD/tấn - tăng gấp năm lần.

Số liệu từ S&P Global còn cho thấy mức độ nghiêm trọng lớn hơn: chi phí lưu huỳnh của Mosaic đã tăng gần 1.100%, từ khoảng 100 USD/tấn lên hơn 1.200 USD/tấn - được công ty mô tả là cuộc khủng hoảng nguồn cung lưu huỳnh nghiêm trọng nhất mà ngành từng trải qua kể từ năm 2008. Theo dữ liệu tổng hợp của Oklahoma Farm Report, giá đã tăng từ khoảng 400-450 USD/tấn hồi đầu tháng 3/2026 lên hơn 1.000 USD/tấn vào giữa mùa hè cùng năm - cho thấy tốc độ tăng giá đã tiếp diễn liên tục suốt nhiều tháng chứ không phải một cú sốc ngắn hạn.

Vì sao Hormuz lại quan trọng đến vậy với riêng thị trường lưu huỳnh

Theo phân tích của các chuyên gia CERA thuộc S&P Global, việc đóng cửa eo biển Hormuz đã biến một thị trường lưu huỳnh vốn đã eo hẹp từ trước thành một cuộc khủng hoảng nguồn cung toàn diện - loại bỏ hoàn toàn một tuyến thương mại thường vận chuyển 40.000-50.000 tấn lưu huỳnh mỗi ngày, làm gián đoạn tới gần 47% lượng lưu huỳnh xuất khẩu bằng đường biển toàn cầu. Ngay cả trước khi xung đột nổ ra, nguồn cung lưu huỳnh vốn đã căng thẳng do nhu cầu mạnh từ ngành khai khoáng (dùng axit sulfuric để chiết tách kim loại) cùng các hạn chế xuất khẩu kéo dài từ những nhà sản xuất lớn như Trung Quốc và Nga.

Brazil là thị trường chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề do phụ thuộc lớn vào lưu huỳnh và axit sulfuric nhập khẩu: theo CERA, khu vực Trung Đông chiếm tới 42% lượng lưu huỳnh nhập khẩu của Brazil trong năm 2025, trong khi nguồn thay thế từ Canada ngày càng bị hạn chế do phần lớn sản lượng đã được đặt trước từ sớm.

Nhà sản xuất buộc phải đóng cửa nhà máy vì thua lỗ

Phản ứng trước chi phí đầu vào tăng phi mã, các nhà sản xuất phân lân lớn đã buộc phải cắt giảm sản lượng trên diện rộng. Theo ông Pratt, Mosaic đã phải tạm dừng hoạt động tại một số cơ sở, bao gồm một nhà máy ở Louisiana, tạm dừng một phần nhà máy lớn tại Bartow (Florida), và gần như toàn bộ hoạt động sản xuất phân lân tại Brazil - do sản xuất không còn mang lại lợi nhuận ở mức giá lưu huỳnh hiện tại. Trước đó, vào ngày 11/5/2026, công ty đã rút lại toàn bộ dự báo sản lượng phân lân cho năm 2026 và thông báo đang đánh giá lại tỷ lệ vận hành cho nửa cuối năm.

Nutrien - một trong những nhà sản xuất phân bón lớn khác - cũng cảnh báo chi phí lưu huỳnh và nguyên liệu đầu vào tăng cao đã gây áp lực lên biên lợi nhuận và buộc công ty hạ tỷ lệ vận hành phân lân trên phạm vi toàn cầu.

Quy mô thiếu hụt so với nhu cầu toàn cầu

Theo ông Pratt, thị trường phân lân toàn cầu tiêu thụ khoảng 75 triệu tấn mỗi năm - đây là con số tham chiếu để đánh giá mức độ nghiêm trọng của tình trạng cắt giảm sản lượng hiện tại do thiếu lưu huỳnh. Các nhà kinh tế nông nghiệp tại Đại học Illinois (farmdoc daily) nhận định giá phân lân tăng liên quan trực tiếp đến xung đột tại Iran nhiều khả năng sẽ khiến chi phí phân bón cho vụ mùa năm 2027 tăng cao, dù phần lớn sự chú ý của công chúng trước đó tập trung vào giá phân đạm hơn là phân lân.

Triển vọng: vấn đề mang tính cấu trúc, khó giải quyết nhanh

Theo ông Nick Paulson, chuyên gia kinh tế nông nghiệp tại Đại học Illinois, do hạ tầng lọc và chế biến lưu huỳnh không thể khôi phục nhanh chóng, áp lực giá lưu huỳnh nhiều khả năng sẽ kéo dài qua nhiều năm chứ không giải quyết được trong thời gian ngắn - dù Mỹ sản xuất được lượng lưu huỳnh nội địa đáng kể, thị trường nước này vẫn gắn liền với các cú sốc giá hàng hóa toàn cầu. Đáng chú ý, theo phân tích của Oklahoma Farm Report, tác động đầy đủ của mức giá lưu huỳnh 1.000 USD/tấn có thể còn chưa phản ánh hết vào giá bán lẻ DAP và MAP hiện tại - cho thấy khả năng giá phân lân bán lẻ còn tiếp tục tăng thêm thay vì đã đạt đỉnh.