Tin thị trường và sản phẩm

Bảo Hiền tổng hợp

Hai nhà sản xuất hóa chất lớn của Mỹ là Olin và Westlake ghi nhận lợi nhuận quý III suy giảm, trong khi ngành clo – kiềm phải chuẩn bị thay thế công nghệ màng ngăn amiăng theo quy định môi trường, với chi phí có thể lên tới hàng tỷ USD.

Ngành clo – kiềm đang chịu sức ép từ cả thị trường tiêu thụ lẫn yêu cầu chuyển đổi công nghệ. Đây là lĩnh vực sản xuất clo và xút (natri hydroxit) bằng phương pháp điện phân nước muối, cung cấp nguyên liệu cho nhiều ngành như nhựa PVC, xử lý nước, sản xuất giấy, alumina và hóa chất.

Do clo và xút được tạo ra đồng thời theo tỷ lệ cố định, hiệu quả kinh doanh của các nhà sản xuất phụ thuộc vào nhu cầu của cả hai nhóm sản phẩm. Khi thị trường tiêu thụ suy yếu, doanh nghiệp khó điều chỉnh sản lượng riêng lẻ để bù đắp biến động giá hoặc nhu cầu.

Olin giảm lợi nhuận dù giá bán cải thiện

Ngày 29/10, Olin công bố lợi nhuận ròng quý III đạt 14,4 triệu USD, giảm gần 66% so với mức 42,8 triệu USD cùng kỳ năm trước. Doanh thu tăng nhẹ từ 1,713 tỷ lên 1,748 tỷ USD, nhưng EBITDA điều chỉnh giảm từ 222,4 triệu xuống 191,4 triệu USD.

Ở mảng clo – kiềm và vinyl, doanh thu giảm từ 924 triệu xuống 850,8 triệu USD, trong khi lợi nhuận còn 71,3 triệu USD, so với 127,6 triệu USD cùng kỳ. Giá bán xút và ethylene dichloride (EDC) tăng nhưng không đủ bù đắp sản lượng suy giảm. Nguyên nhân gồm việc chấm dứt một liên doanh vào cuối năm 2025 và sản lượng vinyl chloride monomer (VCM), nguyên liệu sản xuất PVC, thấp hơn.

Ngoài ra, sự cố vận hành tại nhà máy VCM ở Freeport, bang Texas, khiến Olin chịu tác động bất lợi 32,1 triệu USD do chi phí tăng và doanh thu bị mất.

Tổng giám đốc Ken Lane cho biết giá trị điện hóa trong nước vẫn ổn định dù nhu cầu toàn cầu yếu. Tuy nhiên, công ty dự báo EBITDA điều chỉnh quý IV chỉ đạt 80–100 triệu USD. Triển vọng này chịu ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ, hoạt động giảm tồn kho cuối năm của khách hàng, chi phí nguyên liệu tăng, hàng xuất khẩu được trợ giá từ châu Á và nhiều đợt bảo dưỡng nhà máy.

Đến cuối tháng 9, nợ ròng của Olin vào khoảng 2,8 tỷ USD, tương đương 5,2 lần EBITDA điều chỉnh trong 12 tháng.

Trong bối cảnh kinh doanh khó khăn, Olin và Huntsman đang xúc tiến kế hoạch sáp nhập ngang hàng để thành lập doanh nghiệp mới mang tên OlinHuntsman. Thỏa thuận được công bố tháng 6/2026, đã được cổ đông hai bên thông qua và hoàn tất thời hạn chờ theo quy định chống độc quyền của Mỹ. Các thủ tục phê duyệt còn lại đang được triển khai, với thời điểm hoàn tất dự kiến trong quý I/2027.

Westlake chịu sức ép từ thị trường châu Âu

Ngày 4/11, Westlake công bố doanh thu quý III đạt 2,98 tỷ USD, giảm khoảng 9% so với quý II nhưng tăng khoảng 5% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận ròng đạt 6 triệu USD, so với 260 triệu USD trong quý trước. Nếu loại trừ các khoản chi phí được doanh nghiệp xác định riêng, trong đó có chi phí đóng cửa cơ sở sản xuất và tái cơ cấu, lợi nhuận đạt 58 triệu USD.

Mảng Performance and Essential Materials (PEM), bao gồm các hoạt động hóa chất và vật liệu thiết yếu, ghi nhận doanh thu 1,894 tỷ USD, giảm so với 2,02 tỷ USD trong quý II. Theo Westlake, thị trường hóa chất châu Âu suy yếu do chi phí năng lượng cao, nhu cầu thấp và hàng nhập khẩu từ châu Á gia tăng.

Giá bán bình quân của mảng PEM giảm 8% so với quý II, khi mức tăng giá trong giai đoạn đầu xung đột Trung Đông dần hạ nhiệt. Tuy nhiên, giá vẫn cao hơn cùng kỳ năm trước và có dấu hiệu tăng trở lại trong quý IV.

Chuyển đổi công nghệ có thể tiêu tốn hàng tỷ USD

Bên cạnh biến động thị trường, các nhà sản xuất clo – kiềm tại Mỹ còn phải đối mặt với yêu cầu thay thế công nghệ điện phân sử dụng màng ngăn amiăng.

Theo quy định của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) ban hành năm 2024, việc sản xuất và nhập khẩu màng ngăn amiăng chrysotile dùng trong ngành clo – kiềm bị cấm từ ngày 28/5/2024. Các nhà máy sử dụng màng ngăn hiện có phải chấm dứt việc sử dụng trước ngày 28/5/2029 theo lộ trình chuyển đổi thông thường. Một số cơ sở được hưởng thời hạn dài hơn, tối đa 8 hoặc 12 năm, nếu đáp ứng các điều kiện cụ thể của EPA về công nghệ thay thế.

Tài liệu EPA xác định năm cơ sở thuộc diện chuyển đổi sang màng ngăn không amiăng, gồm hai nhà máy của Olin, hai của OxyChem và một của Westlake. Lộ trình thực hiện khác nhau tùy cơ sở và phương án công nghệ được áp dụng.

Olin đề nghị EPA gia hạn thêm hai năm, đến ngày 28/5/2031, để phát triển công nghệ màng ngăn Olin Sustainable Diaphragm (OSD), không sử dụng amiăng và PFAS. Theo kế hoạch của doanh nghiệp, việc mở rộng sản xuất sợi dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026, thử nghiệm công nghệ ở quy mô đầy đủ vào cuối năm 2027 và bắt đầu triển khai từ năm 2028.

Olin cho biết nếu không được gia hạn, công ty có thể phải sử dụng màng ngăn không amiăng nhưng chứa PFAS, với tuổi thọ vận hành dự kiến 15–20 năm, hoặc đóng cửa dây chuyền Chlorine-5 tại Freeport. Dây chuyền này có công suất khoảng 920 triệu pound clo và 1.012 triệu pound xút mỗi năm, tương đương khoảng 417.000 tấn clo và 459.000 tấn xút.

Theo ước tính của Olin, chuyển toàn bộ các cơ sở sang công nghệ màng trao đổi ion sẽ tiêu tốn hơn 3 tỷ USD. Công ty cho biết hiện chỉ có ba nhà cung cấp công nghệ này, đều nằm ngoài nước Mỹ. Olin cũng cho biết doanh nghiệp đang nắm khoảng 35% công suất clo – kiềm của Mỹ. Đây là những số liệu và đánh giá do doanh nghiệp đưa ra trong hồ sơ kiến nghị gửi EPA; cơ quan này chưa công bố quyết định về đề nghị gia hạn.

Những diễn biến trên cho thấy ngành clo – kiềm Mỹ đang phải giải quyết đồng thời nhiều thách thức: nhu cầu hóa chất suy yếu, cạnh tranh từ nguồn cung châu Á, chi phí năng lượng cao tại châu Âu và yêu cầu đầu tư lớn để đáp ứng quy định môi trường. Trong bối cảnh đó, sáp nhập doanh nghiệp, đóng cửa các cơ sở kém hiệu quả và lựa chọn công nghệ thay thế đang trở thành những hướng điều chỉnh quan trọng của ngành.