Tin thị trường và sản phẩm

Các nền kinh tế châu Á đang đối mặt với mối đe dọa ngày càng lớn khi giá năng lượng tăng vọt do xung đột Trung Đông gây ra, làm gia tăng mạnh áp lực lạm phát và có thể làm suy yếu tăng trưởng, bất chấp sự “giảm nhiệt” tạm thời từ lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran.

• Chi phí năng lượng tăng vọt hiện là mối quan tâm hàng đầu của các nhà hoạch định chính sách toàn cầu 
• Giá năng lượng tăng và phụ phí vận tải biển đang đẩy lạm phát toàn phần tại châu Á tăng cao 
• Dư địa tài khóa hạn chế khiến một số chính phủ không thể bảo vệ người dân 

Theo nhà phân tích Rob Subbaraman của Nomura, châu Á (không bao gồm Trung Quốc) là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, do phần lớn các chuyến hàng dầu khí đi qua eo biển Hormuz đều hướng tới các thị trường này.

Các thị trường châu Á đang đối mặt với biến động mới khi nguy cơ Mỹ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran có thể làm gián đoạn phần còn lại của dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz.

Diễn biến leo thang này xảy ra sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran nhằm đạt được thỏa thuận lâu dài đã đổ vỡ vào cuối tuần, ngay sau thỏa thuận ngừng bắn tuần trước.
Nếu đàm phán tiếp tục thất bại, cú sốc năng lượng có thể lan rộng thành một cuộc khủng hoảng hàng hóa, buộc các ngân hàng trung ương phải đảo ngược kế hoạch tăng lãi suất trong ngắn hạn trước cuối năm, theo Subbaraman.

Ngành hóa dầu hiện đang chịu áp lực biên lợi nhuận nghiêm trọng khi giá năng lượng tăng làm chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao, đồng thời làm suy giảm sức mua của người tiêu dùng và thu hẹp lợi nhuận doanh nghiệp trên toàn châu Á.

Rủi ro lạm phát trở thành ưu tiên hàng đầu

Lạm phát năng lượng hiện đã hiện hữu rõ ràng trong nhận thức của người tiêu dùng, nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách trên toàn cầu, theo ông Taimur Baig, kinh tế trưởng toàn cầu của ngân hàng DBS (Singapore).

“Các câu chuyện về giá xăng tăng vọt, phân bổ năng lượng để đối phó thiếu hụt, thắt lưng buộc bụng trong khu vực công và cắt giảm dịch vụ xuất hiện ngày càng nhiều,” ông Baig cho biết.

Ông Albert Park, kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), nhận định:

“Một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông là rủi ro lớn nhất đối với triển vọng khu vực, vì có thể dẫn đến giá năng lượng và lương thực duy trì ở mức cao cùng điều kiện tài chính thắt chặt.”

Khu vực ASEAN+3 (gồm 10 nước ASEAN cùng Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc) bước vào năm 2026 với nền tảng vững, nhưng cú sốc năng lượng đã làm gia tăng đáng kể các rủi ro suy giảm, theo Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3 (AMRO).

ADB dự báo tăng trưởng kinh tế khu vực châu Á đang phát triển và Thái Bình Dương sẽ giảm xuống 5,1% trong năm 2026 và 2027, so với 5,4% năm trước, do tác động của xung đột và bất ổn thương mại.

Trung Quốc được dự báo tăng trưởng chậm lại còn 4,6% năm 2026 và 4,5% năm 2027, trong khi lạm phát tăng nhẹ do giá năng lượng toàn cầu cao hơn.

Lạm phát tại Trung Quốc dự kiến tăng lên 0,6% năm 2026 và 1,0% năm 2027, từ mức 0,0% năm 2025, do chi phí thực phẩm tăng và các yếu tố khác.

Tại Ấn Độ, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) dự báo lạm phát trung bình năm tài khóa hiện tại là 4,6%, vẫn nằm trong mục tiêu 2–6%.

Tuy nhiên, Thống đốc RBI Sanjay Malhotra cảnh báo điều kiện kinh tế đã xấu đi do xung đột lan rộng:

“Chi phí đầu vào tăng do giá năng lượng, vận tải và bảo hiểm quốc tế, cùng với gián đoạn chuỗi cung ứng sẽ làm suy giảm tăng trưởng.”

Ngân hàng Thế giới dự báo tăng trưởng của Ấn Độ sẽ giảm xuống 6,6% trong năm tài khóa kết thúc tháng 3/2027 do giá năng lượng cao gây áp lực lên thu nhập hộ gia đình.
Tại Nhật Bản, chỉ số giá hàng hóa doanh nghiệp tăng 2,6% so với cùng kỳ trong tháng 3, phản ánh việc doanh nghiệp chuyển chi phí nguyên liệu tăng sang giá bán.

ADB dự báo lạm phát trung bình châu Á tăng lên 3,6% năm 2026 và 3,4% năm 2027, từ 3,0% năm trước.

Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia và Philippines được xem là những nước nhập khẩu năng lượng ròng dễ tổn thương nhất, nhưng cũng sẽ hưởng lợi nhiều nếu ngừng bắn trở thành hòa bình lâu dài.

Ông Baig cho biết áp lực giá đang lan từ năng lượng sang các nguyên liệu công nghiệp:

“Giá hóa chất, nhựa và phân bón đã tăng 20–70%.”

Ngược lại, Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia và Singapore được đánh giá là ít bị ảnh hưởng trực tiếp hơn.

Cú sốc năng lượng đã lan sang giá tiêu dùng, khiến lạm phát tăng mạnh tại Việt Nam và Philippines trong tháng 3. Tại Philippines, lạm phát tăng lên 4,1% từ 2,4%; còn Việt Nam tăng lên 4,7% từ 3,4%. Nhiều quốc gia phải dùng biện pháp hành chính như kiểm soát giá và xem xét giảm thuế nhiên liệu để kiềm chế lạm phát, trong khi Thái Lan có thể chuyển từ giảm phát sang lạm phát chi phí đẩy và Hàn Quốc đối mặt nguy cơ lạm phát vượt dự báo.

Áp lực lạm phát còn gia tăng do chi phí vận tải và năng lượng tăng cao, trong khi dư địa tài khóa hạn chế khiến nhiều nước khó hỗ trợ người dân mà không làm tăng nợ công. Các nền kinh tế châu Á vì vậy dễ chịu tác động kép: vừa lạm phát cao, vừa rủi ro tăng trưởng suy yếu.

Triển vọng khu vực phụ thuộc lớn vào tình hình eo biển Hormuz; ngay cả khi xung đột hạ nhiệt, tác động của giá năng lượng vẫn kéo dài trong nhiều tháng.