Tin thị trường và sản phẩm

Sau giai đoạn thí điểm trong lĩnh vực giao thông, hydro xanh đang thâm nhập sâu vào các ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn tại Trung Quốc. Chính phủ nước này vừa nâng mức hỗ trợ tài chính lên tối đa 16 tỷ NDT cho một cụm đô thị, đồng thời lần đầu tiên đưa bốn kịch bản ứng dụng công nghiệp vào phạm vi thí điểm quốc gia.

Mở rộng phạm vi thí điểm sang công nghiệp

Khác với vòng thí điểm trước chỉ tập trung vào giao thông vận tải, thông báo mới nhất của Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin, Bộ Tài chính và Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc yêu cầu tỷ lệ ứng dụng công nghiệp trong các dự án thí điểm đạt tối thiểu 75%. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm amoniac xanh, thay thế nguyên liệu hóa học bằng hydro, luyện kim bằng hydro và đốt hỗn hợp hydro.

Theo "Báo cáo Phát triển Hydro Trung Quốc 2025" do Cục Năng lượng Quốc gia công bố, sản xuất và tiêu thụ hydro tại Trung Quốc tập trung chủ yếu ở các tỉnh công nghiệp nặng như Sơn Đông, Nội Mông, Thiểm Tây, Ninh Hạ và Sơn Tây. Năm 2024, hydro tiêu thụ cho tổng hợp methanol và amoniac chiếm lần lượt 27% và 26% tổng lượng tiêu thụ theo phân khúc — đứng đầu và thứ hai toàn quốc.

Ngành hóa chất: vừa sản xuất, vừa tiêu thụ hydro

Điểm đặc thù của ngành hóa chất là nhu cầu tiêu thụ hydro đã có sẵn và ổn định — khác với lĩnh vực ô tô, hàng không hay tàu thủy vẫn còn phải xây dựng nhu cầu từ đầu. Methanol, được mệnh danh là "mẹ của các hóa chất", được sản xuất thông qua tổng hợp CO, CO₂ và hydro. Đến năm 2025, tổng công suất sản xuất methanol của Trung Quốc đạt 116,25 triệu tấn.

Hiện tại, hydro từ nhiên liệu hóa thạch — đặc biệt là từ than đá — vẫn chiếm ưu thế trong nguồn cung hydro tại Trung Quốc. Năm 2024, sản lượng hydro từ than tăng khoảng 6,7% so với cùng kỳ. Dưới áp lực của mục tiêu "hai carbon", việc thay thế hydro xám bằng hydro xanh sạch hơn đang trở thành lộ trình khả thi để ngành giảm phát thải.

Trong tháng 3 năm nay, dự án ghép nối sâu hydro xanh và hóa than đầu tiên của Trung Quốc đã đi vào hoạt động đầy đủ tại Ordos, Nội Mông, dự kiến thay thế khoảng 29.000 tấn hydro xám mỗi năm. Một dự án khác tại Kuerle, Tân Cương, vận hành từ năm 2023, có thể giảm phát thải CO₂ tới 485.000 tấn mỗi năm.

Nhận định từ chuyên gia

"Thách thức cốt lõi trong phát triển hydro năng lượng nằm ở khâu tiêu thụ đầu cuối. Chỉ khi xác định rõ ai là người tiêu dùng thực sự và hình thành được nhu cầu, đầu tư và tiến bộ công nghệ ở đầu vào mới được thúc đẩy, và từ đó chi phí mới có thể giảm xuống." — Zhong Baoshen, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Longji Green Energy

Vật liệu mới hóa chất — "xương sống" cho thiết bị hydro

Ngành hóa chất còn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vật liệu nền tảng cho thiết bị hydro. Màng trao đổi proton — được ví như "chip" trong lĩnh vực hydro — là linh kiện cốt lõi của pin nhiên liệu, phụ thuộc vào sự phát triển của ngành hóa chất fluor. Sợi carbon giúp tăng cường độ bền của bình chứa hydro, còn graphite là vật liệu quan trọng cho tấm lưỡng cực của pin. Nhiều doanh nghiệp trong nước đã đạt được tự chủ công nghệ trong lĩnh vực này, dần thu hẹp khoảng cách với các bằng sáng chế của Toyota và các hãng nước ngoài khác.

Thách thức tài nguyên nước và hướng ra từ biển

Sản xuất hydro bằng điện phân nước đòi hỏi lượng nước ngọt lớn — ước tính cứ 100 triệu tấn hydro xanh cần hơn 2 tỷ tấn nước. Nghịch lý là nhiều khu vực có nguồn năng lượng tái tạo dồi dào nhất như Nội Mông, Ninh Hạ, Tân Cương lại thuộc vùng khan hiếm nước ngọt.

Giới chuyên gia dự báo đến năm 2060, nhu cầu hydro hàng năm của Trung Quốc sẽ đạt 130 triệu tấn, tiêu thụ khoảng 230 triệu tấn nước cho sản xuất. Hướng giải quyết được kỳ vọng là khai thác điện gió ngoài khơi kết hợp điện phân nước biển trực tiếp. Tháng vừa qua, dự án sản xuất hydro từ nước biển đầu tiên của Trung Quốc tại Thanh Đảo, Sơn Đông, đã hoàn thành 1.000 giờ vận hành ổn định, bước vào giai đoạn sản xuất quy mô lớn.

Các chuyên gia kiến nghị chỉ định vùng biển sâu ven bờ làm khu dự trữ sản xuất hydro xanh biển, đồng thời phát triển Tân Cương và Nội Mông thành các khu dự trữ chiến lược trên đất liền — hướng tới mô hình kết hợp giữa biển và lục địa với cơ sở hạ tầng vận chuyển hydro được ưu tiên xây dựng trước.